Drie jaar geleden liep ik, op aanraden van een bekende, eens binnen bij Morelisse in Amersfoort. Ons huis werd op dat moment verbouwd en we hadden behoefte aan behoorlijk wat nieuwe spullen.

Prachtige winkel met prachtige, verleidelijke producten. Samen met Ramon Morelisse een heel plan uitgedokterd voor ons nieuwe huis. Een medianetwerk, boxen, paar mooie tv’s, muziek in het hele huis. De hele mikmak daar aangeschaft. En, op advies van Ramon, vanaf papier ook een multimedia speler van Loewe. Met harde schijf en multi-room support. Dat zou het helemaal zijn.

Alles werd door Morelisse geïnstalleerd, naar volle tevredenheid. De multimedia speler kwam wat later door productieproblemen maar dat mocht de pret niet drukken.

Beetje twijfel wel bij dat apparaat. Niet echt snel, bediening altijd een beetje gedoe. Niet echt intuitief werkend, zoals bijvoorbeeld de TV dat wel deed. Meestal deed ie het wel, en soms ook gewoon niet. Ach, je went er ook nog aan.

Na een goed jaar ging dat ding serieus kapot.  Cd’s en Dvd’s werden niet meer gelezen.  Morelisse haalt het ding op, en gedurende de reparatie wordt zonder daarom te vragen een vervangend apparaat neergezet. Na een maand of vier (!) werd het apparaat gerepareerd teruggebracht. Feit bleef dat het ding het soms wel en soms niet deed. Opnieuw opstarten was meestal afdoende. Je went er aan. Mijn vrouw liet de bediening inmiddels wel aan mij over.

Toen ik voor iets anders in Amersfoort was liep ik eens binnen bij Morelisse. Liet toen, zonder enige bijbedoeling, blijken richting een medewerker dat ik toch niet echt tevreden was over dit apparaat.

Een dag later belde Ramon Morelisse mij op. Hij vertelde dat hij had gehoord dat ik niet geheel tevreden was en dat hij zich dit ook kon voorstellen. Het apparaat was zeker niet geworden wat er op papier beloofd was. Zonder enig dralen bood hij aan het apparaat terug te nemen en de volledige aankoopprijs (na bijna 3 jaar) te vergoeden. Hij zij toe letterlijk: ik vind een tevreden klant belangrijker dan het verkopen van een apparaat.

Dat vind ik nou klasse! Ramon Morelisse begrijpt waar het echt om gaat. Blijvend goede service en het goed onderhouden van een relatie. Inmiddels heb ik een vervangend apparaat aangeschaft (ja, natuurlijk bij Morelisse) en het resterende bedrag is keurig teruggestort. Drie keer raden waar ik de volgende keer naar toe ga!

Retail is blijvend verleiden.

Zo kwam  ik in het centrum van Hengelo (ov) laatst De Buren tegen. Een winkelpand tegen met een oud concept in een nieuw jasje. Het pand was verbouwd  en ingericht met kluisjes in allerlei formaten. 24/7 geopend, netjes schoon en met camera’s bewaakt en aan de rand van het centrum met ruime parkeergelegenheid . We kennen de kluisje van de pretparken, stations en luchthavens. Daar kun je tijdelijk je spullen opbergen. Maar deze ondernemer ziet veel meer mogelijkheden in de kluisjes, en gelijk heeft hij.

Nieuwerwetse kluisjes
Deze kluisjes kun je eenmalig huren, maar ook voor een langere periode. En dankzij nieuwe technieken werken de kluisje niet meer met sleutels, maar met unieke eenmalige pincodes. Hierdoor kun je verschillende toepassingen verzinnen voor de kluisjes. Je kunt er eenmalig even je spullen opbergen als je moe bent van het winkelen in de stad, maar er kan veel meer. Wat te denken van het laten bezorgen en afhalen van je internetbestelling en postpakketten,  het af laten halen van je marktplaatsverkopen zonder dat je onbekende mensen aan de deur krijgt en ga zo maar door. Verder kun je als bedrijf een vast kluisje nemen,  zodat je daar bestellingen af kunt laten halen. Dit 24 uur per dag. Dus nooit meer wachten op elkaar, maar gaan en staan wanneer het je zelf uitkomt.

Zo zie je maar dat er voor creatieve ondernemers zeker plaats is in het nieuwe winkellandschap. Het zou mij niet verbazen als dit aanslaat, en we dit binnenkort op meerdere plaatsen in Nederland te zien krijgen.

Niet naar Gent of Utrecht voor de Ikea of Weba.
Ik begin even met vergelijken vanuit persoonlijk perspectief. Ik ga op zoek naar typisch Utrecht en typisch Gent. De sfeer van beide steden spreekt me absoluut aan. Mooie oude panden, gezellige terrasjes aan het water, leuke aparte winkeltjes om rond te neuzen. Genieten van een mooi uitzicht (Dom in Utrecht, Belfort in Gent). Vervolgens kan een museumbezoek niet ontbreken. Zelf ben ik liefhebber van de moderne kunst. En daar wint Gent het toch van Utrecht met het S.M.A.K., Design museum en Museum voor Schone Kunsten.  Verder moet er natuurlijk ook gegeten en gedronken worden. De keuze voor een leuk restaurant of een leuk café lijkt zeker ruimer in de Gentse binnenstad.

Wat zeggen de cijfers
De steden zijn niet alleen qua sfeer vergelijkbaar. Beide steden zijn provinciehoofdstad, bisdom en universiteitsstad (inclusief Academisch Ziekenhuis).Ook qua aantal inwoners en studenten (resp. 247.486 en 28.300 in Gent, en 270.175 en 30.300 in Utrecht) lijken ze op elkaar. Maar op gebied van retail zijn er ook heel wat verschillen. Even wat cijfers uit onze database:

Gevoelsmatig had ik de filialisering toch anders ingeschat. Waarschijnlijk weet ik in Utrecht de ‘aparte’ winkeltjes wat beter te vinden, want de filialiseringsgraad is in Utrecht toch vele malen hoger. Maar dat de horeca in Gent zeer ruim vertegenwoordigd is, wordt meer dan bevestigd door de cijfers!

Met dank aan festival en lichtfestijn
Oorzaak van de royale horecabezetting in Gent is te vinden in hét festival van Gent: de Gentse feesten. Dit festival trekt jaarlijks tussen de 1,2 en 1,5 miljoen bezoekers. En sinds 2011 is er in januari het Lichtfestival, dat in het tweede jaar al weer een half miljoen bezoekers trok. Genoeg klandizie dus voor de horeca. Naar ik me heb laten vertellen zijn er heel wat café’s die alleen in juli (en misschien nu ook in januari) uit de rode cijfers komen. Maar dan wel royaal uit de rode cijfers.
Utrecht is wat minder van de grootschalige evenementen, maar met regelmaat zijn er leuke festivals zoals het Nederlands Filmfestival, Festival aan de Werf, de Parade etc. En ook Utrecht heeft zijn eigen lichtfestijn: Trajectum Lumen. Niet in de vorm van een festival, maar elke zaterdagavond is er een rondwandeling mogelijk langs 12 schitterend verlichte gebouwen.

Similar but different
Vergelijkbare steden, maar toch duidelijk verschillend. Beide steden zullen mij nog vaker terugzien. Misschien neem ik volgende week toch mijn iPad mee naar Gent. Kan ik met onze nieuwe applicatie goed op kaart zien, waar ik moet zijn voor de bijzondere winkeltjes in Gent…

Mini
Het begon in december vorig jaar met de opening van de Mini brand store aan het Leidseplein. De eerste brand store van een automerk in Nederland en ook de eerste brand store van Mini die echt in het centrum van een stad zit.

Starbucks
Verder opende in maart dit jaar Starbucks aan het Rembrandtplein haar eerste conceptstore in Europa. Opvallend, omdat Starbucks, buiten Schiphol, Nederland heel lang links heeft laten liggen. Nu kiest Starbucks dan uitgerekend Amsterdam als locatie voor haar conceptstore.

Apple
En dan was er natuurlijk vrijwel gelijktijdig met Starbucks de opening van de Amsterdamse Apple Store. De winkel waar veel Apple fanaten lang met smart op hebben moeten wachten.

Abercombie&Fitch
Tot slot worden nu ook de geruchten steeds sterker dat Abercombie&Fitch naar Amsterdam gaat komen. Als locatie wordt dan het gebouw van Metz&Co aan de Leidsestraat genoemd.

Wat opvalt bij dit nieuws is dat het allemaal niet gebeurt in de Kalverstraat en de Nieuwedijk, maar juist aan de rand van het centrum.

Een sluitende verklaring voor deze ontwikkeling heb ik niet, ik kan wel twee mogelijke verklaringen bedenken:

• Met ‘The Bank’ en de renovatie van het Hirsch-gebouw zijn er twee mooie panden beschikbaar gekomen met voldoende winkelmeters. Misschien was gebrek aan schaalgrootte in de jaren ervoor het probleem.
• Zuid Europa wordt harder door de crisis getroffen dan Noord Europa. Grote internationale retailers verleggen wellicht daarom hun focus richting het noorden, waarvan Amsterdam profiteert.

Maar wellicht zijn er andere betere verklaringen. Heeft u een idee? Reageer op dit artikel en geef uw mening.

We zagen de afgelopen jaren al een afname van het aantal boekhandels met ruim 5% in 5 jaar. Maar naar mijn mening kon het niet uitblijven dat er nog iets in de boekenmarkt ging gebeuren. Als er één branche is die moet inspelen op veranderingen, dan is het wel de boekenhandel. Internetverkopen door o.a. bol.com, maar ook de komst van de E-reader. Diverse boekhandels hebben inmiddels zelf een webwinkel geopend, maar ondertussen zijn ze al heel wat klanten kwijtgeraakt. Dit geldt ook voor Selexyz en De Slegte. Kunnen ze samen sterker uit de strijd komen?

Zelf behoor  ik tot hun doelgroep. Ik ben een echte liefhebber van de boekenwinkel. Onderdeel van een bezoekje aan het centrum van Rotterdam of Maastricht was altijd Donner of Dominicanen. Dus een echte boekenbelevenis met mooie en goed betaalbare boeken lijkt me wel wat. En er zijn toch nog genoeg mensen waar de E-reader (net als bij mij) voorlopig nog aan voorbij gaat. Maar ja, ondertussen heb ik ook een kleintje, dus mijn tijd is wat schaarser. Ook ik ben steeds vaker te vinden op bol.com. Wat mag ik als echte boekenliefhebber na de ‘samensmelting’ verwachten?

Idee van Procures is het samenvoegen van de Slegte en Selexyz op één locatie in een stad om zo de huurkosten te beperken. Geen slecht idee. Op dit moment hebben zij gezamenlijk 34 verkooppunten in Nederland. Voornamelijk gevestigd in de Binnensteden. In dertien winkelgebieden zijn zowel Selexyz als de Slegte gevestigd, dus daar valt een aardige slag te slaan. Maar gaat Procures voor de bestaande vestigingen of voor een gezamenlijke nieuwe locatie? En is de keuze puur gebaseerd op huurprijs? De winkelverkoopvloeroppervlakte, genoeg ruimte voor het nieuwe concept, maar ook passantenaantallen en segmentatie spelen toch zeker een rol? Ik ben erg benieuwd waar we de nieuwe winkels gaan vinden. En hoe ze er uit gaan zien. Zowel offline als online. Maar mochten ze wat meer informatie willen over passanten etc, dan mogen ze me gerust bellen!

Leeftijdsopbouw in de loop van de zaterdag
Na een aantal jaren passanten tellen voor Locatus herken ik het patroon op een zaterdag wel. Het begint in de ochtend met de ouderen, met of zonder rollator gevolgd door de jonge ouders met kinderwagens. Vervolgens komen de ouders met wat oudere kinderen en als laatste zien we in de loop van de middag de tieners boven water komen. Voor die tijd nooit over nagedacht. Ik vraag me af of winkeliers ook inspelen op dit patroon met eventuele acties of muziek in de winkel?

Net om de hoek
Het klinkt zo goed. Net om de hoek van de hoofdwinkelstraat ligt een betaalbaar winkelpand. Maar ook deze keer kon ik weer aanschouwen dat het niet werkt. Een van mijn telpunten lag tegenover de Wereldwinkel. En terwijl ik daar stond vroeg ik me af hoe die winkel toch overleeft, want de voorbijgangers waren meer dan schaars (minder dan 7% van het drukste punt). Vandaag lees ik de krantenkop “Wereldwinkels sluiten door recessie”. Recessie heeft er vast ook mee te maken. Net als het assortiment, want dat verschilt ook flink per winkel. Maar volgens mij is de belangrijkste oorzaak dat de Wereldwinkels vaak ‘verstopt’ liggen. Om kosten zoveel mogelijk te beperken wordt voor een goedkope locatie gekozen. Vaak op C-locatie of nog meer buiten het winkelcentrum. Een cadeauwinkel moet het juist hebben van de mensen die komen neuzen. Het zou mij dan ook niets verbazen als het verlies met name komt uit de winkels die het meest uit de loop liggen…

In overleg met de rest van de winkelende familie werd het dus een dagje winkelen in Amsterdam. Vroeger was dat een plek waar we veel te vinden waren. Maar vanuit het Oosten is het toch meer een passeerplaats. We komen er langs op weg naar familie en vrienden. En als je ergens lang niet bent geweest is het altijd weer leuk. Een belevenis dus. En dat moet winkelen toch zijn.

Er was van tevoren een routing opgesteld. Eerst naar de nieuwe publiekstrekker, de Apple-store. Ja, wat moet ik er van zeggen. Ik ben geen echte gadget man, maar de entourage en de inrichting hebben ook mij gepakt. Het voelde een beetje, lees een klein beetje, als het Hermitage gevoel. In de Hermitage in Sint Petersburg kom je binnen en dan zie je een mooie vloer, mooie muren, vooral mooie plafonds en verdomd er hangt ook nog Kunst.  Ook bij de Apple-store is het pand en de inrichting op zich indrukwekkend. En alles wat er ligt en zit is Vierkant.

Daarna lunchen met een gevoel van jeugdsentiment. Lunchen bij Dobben. Het pand is bijna hetzelfde als 25 jaar geleden, de plek hetzelfde en de broodjes zijn ook nog hetzelfde. Hieruit blijkt wat goed is moet je niet veranderen. Het was weer een belevenis, zelfs voor mijn zoon van vijftien. Toen via de Negen Straatjes naar het Replay Café voor een welverdiende kop cappuccino met eindelijk verjaardagsgebak. De Negen Straatjes doen we nog een keer over met mooi weer, maar helemaal top. Dus het was geen leuke dag. Het was een TOP dag.

Zelf ben ik in 1992 afgestudeerd als een van de eerste GIS’sers. Als je dan hoort waar deze studie zich op richt, dan realiseer je je weer eens hoe snel de wereld in 20 jaar is veranderd. In mijn opleiding ben ik nog begonnen met het kaartjes maken met kraspennen en sjablonen. Dat werd al tijdens mijn opleiding vervangen door het digitaal kaarten maken. GIS (geografische informatiesystemen) kon alleen worden gebruikt op grote dure mainframes, waarop je voor elke handeling ingewikkelde tekstcommando’s moet intoetsen. Het maken of bekijken van een kaartje op de computer was daarmee alleen weggelegd voor specialisten. Vergelijk ik dat met nu, dan voelt dat echt als opa vertelt. Iedereen kan thuis Google Earth of Google Maps opstarten. De software werkt dusdanig snel en intuïtief dat met even wat proberen iedereen gewoon thuis een kaartje op het scherm kan toveren.

Met de opkomst van Tablets en Smartphones, zijn digitale kaarttoepassingen weer in een nieuwe fase terecht gekomen. Al deze apparaten beschikken over een GPS functionaliteit, waardoor de locatie van de gebruiker ook nog eens aan de kaart kan worden gekoppeld. Dit opent een geheel nieuwe wereld van toepassingen, waar het HAS met haar nieuwe opleiding op inspeelt.

In samenwerking met ESRI (marktleider in GIS) betreedt Locatus op dit moment ook dit speelveld. Wij hebben al onze digitale retailplattegronden (GOADs) online voor de tablet en smartphone toegankelijk gemaakt, zodat deze ook op deze apparatuur te visualiseren zijn. Dat kan thuis, maar ook ‘in het veld’, waarmee u dus met onze Goad door de winkelstraat kan lopen. Informatie van de winkelpanden kan opvragen, kaarten kan thematiseren enz.

Voor Locatus een heel boeiende en uitdagende ontwikkeling, waar wij veel toekomst in zien. Deze week gaan onze eerste klanten hiermee proefdraaien. Wij zijn heel benieuwd naar hun ervaringen.

Toch blijft het raar zeggen, rustige oorden, als je over deze wijken praat. Want de rellen en plunderingen van afgelopen zomer staan mij nog vers op het netvlies gebrand. Na de dood van een jonge Afrikaanse jongen sloeg de vlam in de pan en kreeg men her en der in London te maken met ernstige rellen en plunderingen. Gepleegd door jongeren met een uitzichtloze  toekomst, die niets te verliezen hebben. Ik kan mij hun situatie wel indenken als ik rondloop in dergelijke wijken.  Belabberde woonomstandigheden, stijgende prijzen, hoge werkloosheid en een uitzichtloze toekomst. Gelukkig is de rust na een paar dagen toen wedergekeerd,  maar ik zag nog wel sporen van de plunderingen en rellen.

Olympisch winkelcentrum midden in kansarme deel van Londen
In schril contrast met het bovengenoemde verhaal kwam ik afgelopen december bij toeval in het Olympische dorp terecht, dat middenin het grotendeels kansarme oosten van London in aanbouw is. Een gigantisch  en indrukkend complex, dat zich in de laatste bouwfase bevindt en bestaat uit de modernste sportcomplexen, hotels, woongebouwen , wegen, bruggen…  En, niet geheel onbelangrijk in het geheel, winkels. Want in het Olympische dorp heeft Westfield haar nieuwste winkelcentrum gebouwd. Meteen het grootste overdekte planmatige winkelcentrum van Europa: 190.000 m² detailhandel, horeca en leisure, 11 kilometer winkelstraat, 230 winkels, 70 horecazaken, een bioscoop, een bowling, een casino, 5000 parkeerplaatsen en een station. Je kunt het zo gek niet bedenken of je vindt het er wel op een van de vier verdiepingen. Indrukwekkend om te zien, en prettig om te vertoeven.

Wat zijn de overlevingskansen na de Olympische spelen?
Dit nieuwe winkelcentrum zorgt met haar 10.000 vaste banen (waarvoor 2.000 langdurige werklozen uit de directe omgeving zijn gehaald) voor een economische impuls in het oosten van London. De  vrees die er heerst dat na de Olympische spelen het winkelcentrum leeg zal lopen en niet levensvatbaar is, deel ik niet. Want na mijn bezoek is mijn conclusie dat dit toch wel de ideale manier van winkelen is. Voor de deur parkeren of aankomen met openbaar vervoer, geen last van regen of sneeuw, je vindt alles wat je wilt en je kunt er ook nog eens goed ontspannen. Ik denk dat dit in de toekomst ook in de rest Europa steeds meer de nieuwe manier van winkelen wordt. Ik vind dit toch eigenlijk veel leuker dan het hele Westend door te sjouwen om aan het eind van de dag nog de helft niet te hebben. Wat denkt u? Gaat dit de toekomst worden?

Hierbij springt de provincie Flevoland er in beide opzichten in positieve zin uit. Dit is de enige provincie waar het aantal winkels (detailhandel) is toegenomen. Bovendien is hier procentueel gezien ook de grootste toename in winkelmeters.  Uit onderstaande afbeeldingen blijkt dat schaalvergroting een landelijke trend is: in elke provincie neemt het aantal winkelmeters toe, ook al neemt het aantal winkels juist af.